Ο ώμος διαθέτει το μεγαλύτερο εύρος κίνησης από όλες τις αρθρώσεις του σώματος, γεγονός που του προσφέρει μεγάλη ευλυγισία. Ταυτόχρονα, τον καθιστά πιο ευάλωτο σε υπεξαρθρήματα και εξαρθρήματα. Η αστάθεια ώμου είναι μια συχνή πάθηση που εμφανίζεται όταν η κεφαλή του βραχιονίου δεν παραμένει σταθερά μέσα στην ωμογλήνη κατά τη διάρκεια της κίνησης. Μπορεί να προκύψει μετά από τραυματισμό ή να προκαλείται από επαναλαμβανόμενη καταπόνηση της άρθρωσης.
Ανατομία και σταθερότητα της άρθρωσης του ώμου
Η άρθρωση του ώμου αποτελείται από την κεφαλή του βραχιονίου και την ωμογλήνη της ωμοπλάτης. Η κεφαλή του βραχιονίου είναι μεγαλύτερη από την ωμογλήνη, γεγονός που επιτρέπει μεγάλο εύρος κινήσεων αλλά μειώνει τη φυσική σταθερότητα της άρθρωσης. Για τον λόγο αυτό, ο ώμος βασίζεται κυρίως στους μαλακούς ιστούς για να διατηρείται σταθερός.
Σημαντικό ρόλο στη σταθερότητα παίζει ο επιχείλιος χόνδρος, ένας ινοχόνδρινος δακτύλιος που περιβάλλει την ωμογλήνη και αυξάνει το βάθος της. Παράλληλα, οι σύνδεσμοι και ο αρθρικός θύλακος λειτουργούν ως στατικοί σταθεροποιητές, περιορίζοντας την υπερβολική μετατόπιση της κεφαλής του βραχιονίου.
Εξίσου σημαντικοί είναι και οι δυναμικοί σταθεροποιητές του ώμου, δηλαδή οι μύες του στροφικού πετάλου και οι περιωμοπλατιαίοι μύες. Οι μύες αυτοί βοηθούν στη διατήρηση της σωστής θέσης της άρθρωσης κατά την κίνηση.
Αστάθεια ώμου: Αίτια
Η αστάθεια ώμου μπορεί να εμφανιστεί για διαφορετικούς λόγους, οι οποίοι σχετίζονται είτε με τραυματισμό είτε με χαλάρωση των σταθεροποιητικών δομών της άρθρωσης. Τα συχνότερα αίτια περιλαμβάνουν:
- Τραυματισμούς και εξαρθρήματα: Πτώσεις, συγκρούσεις ή αθλητικές κακώσεις μπορούν να προκαλέσουν εξάρθρημα ή υπεξάρθρημα του ώμου και να οδηγήσουν σε βλάβες στους συνδέσμους και στον επιχείλιο χόνδρο.
- Επαναλαμβανόμενους μικροτραυματισμούς: Συνεχείς κινήσεις πάνω από το επίπεδο του ώμου, όπως στο τένις, στη κολύμβηση ή στα αθλήματα ρίψεων, επιβαρύνουν σταδιακά την άρθρωση και μειώνουν τη σταθερότητά της.
- Χαλαρότητα των συνδέσμων: Ορισμένα άτομα έχουν φυσιολογικά πιο χαλαρούς συνδέσμους και αυξημένη υπερκινητικότητα των αρθρώσεων, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα αστάθειας.
- Ανατομικές ιδιαιτερότητες ή δυσπλασίες: Σε σπανιότερες περιπτώσεις, η αστάθεια μπορεί να σχετίζεται με ανωμαλίες στη μορφολογία της ωμογλήνης ή άλλων ανατομικών δομών του ώμου.
- Προηγούμενες κακώσεις ή χειρουργικές επεμβάσεις: Βλάβες που δεν επουλώθηκαν σωστά ή προηγούμενες επεμβάσεις στην περιοχή μπορεί να επηρεάσουν τη σταθερότητα της άρθρωσης.
Είδη αστάθειας ώμου
Η αστάθεια ώμου διακρίνεται σε διαφορετικούς τύπους, ανάλογα με την κατεύθυνση προς την οποία μετατοπίζεται η κεφαλή του βραχιονίου. Η πιο συχνή μορφή είναι η πρόσθια αστάθεια, η οποία εμφανίζεται συνήθως μετά από τραυματικό εξάρθρημα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο ώμος μετατοπίζεται προς τα εμπρός και οι ασθενείς συχνά αισθάνονται ότι ο ώμος φεύγει σε συγκεκριμένες κινήσεις.
Λιγότερο συχνή είναι η οπίσθια αστάθεια, κατά την οποία η μετατόπιση γίνεται προς τα πίσω. Μπορεί να σχετίζεται με έντονο τραυματισμό ή επαναλαμβανόμενη καταπόνηση της άρθρωσης. Συχνά εκδηλώνεται με πόνο στον ώμο.
Υπάρχει επίσης η πολυκατευθυντική αστάθεια, όπου ο ώμος εμφανίζει αυξημένη χαλαρότητα προς περισσότερες από μία κατευθύνσεις. Η μορφή αυτή παρατηρείται συχνότερα σε άτομα με αυξημένη υπερκινητικότητα ή χαλαρότητα των συνδέσμων.
Ποια συμπτώματα προκαλεί η αστάθεια ώμου;
Τα συμπτώματα της αστάθειας ώμου διαφέρουν από ασθενή σε ασθενή. Εξαρτώνται από τη σοβαρότητα της βλάβης και τη συχνότητα των επεισοδίων αστάθειας. Σε ορισμένες περιπτώσεις τα συμπτώματα εμφανίζονται μόνο μετά από τραυματισμό, ενώ σε άλλες μπορεί να εκδηλώνονται ακόμη και σε καθημερινές κινήσεις. Συχνά συμπτώματα είναι τα εξής:
- Αίσθημα ότι ο ώμος φεύγει ή γλιστρά
- Επεισόδια εξαρθρήματος ή υπεξαρθρήματος
- Πόνος κατά την κίνηση του ώμου
- Αδυναμία ή μειωμένη δύναμη στο άνω άκρο
- Αίσθημα φόβου σε συγκεκριμένες κινήσεις
- Μειωμένη αθλητική απόδοση
- Δυσκολία σε δραστηριότητες πάνω από το επίπεδο του ώμου
Διάγνωση της πάθησης
Η διάγνωση της αστάθειας ώμου βασίζεται στο ιστορικό και στην κλινική εξέταση από τον ορθοπαιδικό χειρουργό. Σημαντικές πληροφορίες αποτελούν τα προηγούμενα εξαρθρήματα, οι τραυματισμοί και οι κινήσεις που προκαλούν αίσθημα αστάθειας ή πόνο.
Κατά την εξέταση αξιολογείται η σταθερότητα της άρθρωσης, το εύρος κίνησης και η παρουσία πόνου σε συγκεκριμένες κινήσεις. Για την επιβεβαίωση της διάγνωσης μπορεί να χρειαστούν απεικονιστικές εξετάσεις, όπως ακτινογραφίες ή μαγνητική τομογραφία, ώστε να εντοπιστούν πιθανές βλάβες στους συνδέσμους και στους υπόλοιπους σταθεροποιητικούς ιστούς του ώμου.
Αστάθεια ώμου: Αντιμετώπιση
Η αντιμετώπιση της αστάθειας ώμου εξατομικεύεται ανάλογα με το είδος της αστάθειας, τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων, την ηλικία του ασθενούς και το επίπεδο καθημερινής ή αθλητικής δραστηριότητας. Σημαντικό ρόλο παίζει επίσης το αν πρόκειται για πρώτο επεισόδιο εξαρθρήματος ή για κάτι το οποίο συμβαίνει συχνά.
Σε αρκετές περιπτώσεις, ιδιαίτερα μετά από πρώτο εξάρθρημα ή σε πιο ήπια μορφή αστάθειας, εφαρμόζεται συντηρητική θεραπεία. Αρχικά συνιστάται ξεκούραση και προσωρινή ακινητοποίηση του ώμου για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Με αυτόν τον τρόπο, ο ασθενής δεν αισθάνεται τόσο πόνο και οι τραυματισμένοι ιστοί του προστατεύονται. Στη συνέχεια ακολουθεί πρόγραμμα φυσικοθεραπείας με στόχο την ενδυνάμωση των μυών που σταθεροποιούν τον ώμο. Παράλληλα, βελτιώνεται και ο νευρομυϊκός έλεγχος της άρθρωσης.
Η φυσικοθεραπεία βοηθά πολλούς ασθενείς να επανέλθουν στις καθημερινές και αθλητικές δραστηριότητες με μεγαλύτερη ασφάλεια. Παράλληλα, μπορεί να ελέγχει καλύτερα την άρθρωσή του. Παρ’ όλα αυτά, σε νεότερους και ιδιαίτερα δραστήριους ασθενείς, η πιθανότητα υποτροπής μετά από εξάρθρημα μπορεί να είναι αυξημένη.
Όταν τα επεισόδια αστάθειας επαναλαμβάνονται ή υπάρχουν σημαντικές βλάβες στους συνδέσμους, στον επιχείλιο χόνδρο ή στα οστά της άρθρωσης, ενδέχεται να χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση. Σήμερα πολλές επεμβάσεις πραγματοποιούνται αρθροσκοπικά, μέσω μικρών τομών, με στόχο την αποκατάσταση των βλαβών και τη σταθεροποίηση της άρθρωσης.
Ο Δρ. Χρήστος Βώττης είναι Ορθοπεδικός Χειρουργός με εξειδίκευση στην Ορθοπεδική Χειρουργική και Τραυματολογία, μετεκπαίδευση στο κορυφαίο Hospital for Special Surgery (HSS) της Νέας Υόρκης και σημαντική εμπειρία στην αντιμετώπιση σύνθετων ορθοπαιδικών παθήσεων. Διατηρεί ιδιωτικό ιατρείο στο Νέο Ψυχικό και συνεργάζεται με κορυφαία νοσηλευτικά ιδρύματα της Αθήνας, προσφέροντας εξατομικευμένη προσέγγιση και σύγχρονες θεραπευτικές λύσεις για παθήσεις του ώμου και του άνω άκρου. Επικοινωνήστε μαζί του και κλείστε το ραντεβού σας.
